ساير مردم اصلاح پذيرد و سامان يافتن كار ديگران ، بستگى به اصلاح كار خراج دارد . چه همه مردم وابسته به خراج و كسانى هستند كه ماليات مىپردازند . بايد توجه تو به آبادانى اراضى بيشتر از توجه تو به دريافت ماليات باشد ، زيرا با آبادبودن زمين مىتوان خراج مطالبه كرد ، و هر كس از زمين غيرآباد خراج طلب كند ، كشور را ويران و بندگان خدا را نابود مىسازد ، و فرمانروايى او به‌زودى سپرى مىشود . هرگاه خراج‌گزاران از سنگينى خراج ناليدند ، يا از پيدايش آفات زمينى و آسمانى و قطع آب يا نيامدن باران و يا افتادن سيل در زراعت يا كم‌آبى شكايت كردند ، به‌اندازه‌اى كه كارشان اصلاح شود ، به آنان تخفيف بده و از خراجشان كم كن و البته اين تخفيف به‌نظر تو سنگين نيايد . زيرا آن ذخيره‌اى است كه به تو برمىگردد . چه بدين‌وسيله شهرها آباد مىشود و اين خود موجب آراستگى فرمانروايى والى مىگردد . از اين گذشته توجه آنان را نسبت به خود جلب مىكنى ، و از مشاهده آثار دادگرى خود شادمان مىشوى ، و مىتوانى بين آسايش و نيرويى كه به آنان بخشيدى ، اعتماد كنى . و به آنچه از عدالت‌خواهى و مداراى خود ، ايشان را برخوردار كردى ، تكيه داشته باشى ، چه بسا پيش‌آمدهاى ناگوار و دشوارى بشود كه رعايا پشتيبان تو باشند . زيرا دل و جان آنان از تو خشنود است ، و با طيب نفس و جان و دل آن را تحمل مىنمايند و آنگاه كه زمين آباد گردد ، اين تخفيف جبران مىگردد . ويرانى زمين از خوارى و مسكينى مردم آن است . و زبونى مردم ، معلول طمع‌ورزى واليان و توجه آنان به جمع مال و انباشتن كيسه است ، و اينكه فرمانروايى خود را موقتى مىدانند ( و